Fraude met Europese middelen. Waarom? Wat wordt er aan gedaan?

Mark SCHELFHOUT posted on 19/02/2013 in Fraud Talk
In De Standaard van 7 januari 2013 haalt Bart Staes (MEP) het creatief gebruik van Europees geld aan, dit naar aanleiding van de publicatie van het jaarrapport van de Europese Rekenkamer waarin melding wordt gemaakt van foute besteding van o.a. middelen uit de drie grote Europese structuurfondsen (regionale ontwikkeling, tewerkstelling en sociale cohesie).

Bart Staes is al lang genoeg lid van diverse commissies in het Europees Parlement en dus goed geplaatst om te weten hoe de vork aan de steel zit en hij legt in dit artikel dan ook de vinger op de zere wonde. Wat er echter niet vermeld wordt in het artikel is dat de Commissie al verschillende jaren allerlei acties heeft ondernomen om tijdig onregelmatige onkosten op te sporen en te corrigeren. Dit wordt vertaald in een door de Europese Rekenkamer bepaalde foutenmarge die daalt van 12% (2006) naar 3,2% (2011) (lower limit level).

De Commissie, en de lidstaten, zijn dus op goede weg zou men kunnen concluderen hoewel de vooruitgang eerder traag is. Fraude en onregelmatigheden laten zich immers niet snel bestrijden. De oorsprong van deze problematiek ligt volgens Mr. Staes evenwel vooral bij de lidstaten die primair verantwoordelijk zijn voor het goede beheer van de fondsen.

De Europese Rekenkamer schrijft in dit verband dat 70% van de door de Europese Rekenkamer gevonden fouten eigenlijk gedetecteerd hadden kunnen worden door de lidstaten. Ze illustreert dit met enkele voorbeelden en, jaarlijks wederkerend, zijn het gebrek aan controlespoor, bijvoorbeeld het afwezig zijn van tijdsregistratie voor scholingsprojecten; het ontbreken van boekhoudstukken en, belangrijker; de inbreuken op openbare aanbestedingen die traditioneel een aanzienlijke proportie van de foutenfractie vertegenwoordigen.

De Europese Rekenkamer hanteert voor deze laatste categorie een eerder stalinistische, maar verdedigbare, aanpak om de foutenfractie te bepalen. In geval er een openbare aanbestedingsprocedure verkeerd verlopen is dan wordt de fout bepaald op 100%. Men zou kunnen argumenteren dat "Ja maar, de weg is aangelegd en de kosten zijn gemaakt maar er wordt niets aanvaard". Dit is echter iets te kort door de bocht. De Europese Rekenkamer moet de wettelijkheid, regelmatigheid en subsidiabiliteit van de uitgaven controleren. Inbreuken in openbare aanbestedingen stroken niet met het principe van "wettelijkheid" en worden dan ook (terecht) verworpen ondanks dat er (een deel) rechtvaardigbare kosten werden gemaakt.

Het beheer van de middelen door de lidstaten blijft dus de achilleshiel van het systeem. Een bijkomende factor is tevens dat de fondsen op basis van objectieve criteria verdeeld worden (bv het aantal werklozen op moment van verdeling) maar dat er geen rekening wordt gehouden met de verschillen in bv. salarissen en dergelijke meer.

Neem bijvoorbeeld een scholingsproject in lidstaat X waar het gemiddelde salaris van een leraar €5.000 bedraagt en vergelijk dit met een gelijkaardig project in lidstaat Y waar een leraar €500 verdient. Simplistisch gezegd zou je kunnen besluiten dat lidstaat Y, om hetzelfde budget weg te zetten, 10 keer meer projecten moet goedkeuren. Dit leidt heel dikwijls tot het goedkeuren van projecten die onvoldoende garantie bieden op kwaliteit en gezond financieel beheer wat bijgevolg bijdraagt aan de hoge foutenmarge.

Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan een reeks maatregelen van tweeërlei aard die er (hopelijk) toe leiden dat fraude en onregelmatigheden worden gereduceerd. Enerzijds wordt er hoog ingezet op de ontwikkeling van standaardkosten (unit costs, forfaits, etc.) die vergoed worden bij het behalen van outputs/outcomes/milestones. Anderzijds zullen lidstaten verplicht worden om doeltreffende instrumenten te ontwikkelen om fraude en onregelmatigheden te bestrijden.

De Commissie zit ondertussen ook niet stil en versterkt haar toezichtspositie via het aanscherpen van risicoanalyses gecombineerd met de ontwikkeling van smart IT-tools die toelaten om fraude en onregelmatigheden beter te bestrijden.
To everyone who contributed to raising awareness of the effects of fraud, we here at the ACFE would like to give a… https://t.co/9nGu3jxQbT

13/12/2019 20:52 TheACFE

The U.S. Justice Department announced that 10 ex-NFL players have been charged in a scheme that allegedly defrauded… https://t.co/EXjb7I7cPp

13/12/2019 19:00 TheACFE

New York lost its closely watched climate change fraud case against Exxon Mobil. https://t.co/KA6narDnYY

13/12/2019 15:00 TheACFE

Holiday travel can be hectic and stressful, but by following these 4 tips, you won’t have to worry (as much) about… https://t.co/UUoNc8yzIB

13/12/2019 11:44 TheACFE

This year the Atlanta office of the U.S. Department of Homeland Security has made 779 arrests and seized 5 tons of… https://t.co/vsJZAztyRp

13/12/2019 10:00 TheACFE

Great result from one of our J5-partners #IRS #crypto #cryptocurrency #J5taxcrime https://t.co/bO7fEdJew4 https://t.co/qWVQGhoqSU

11/12/2019 15:40 FIOD